Ζωή και φαντασία. Πραγματικότητα και όνειρα. Πόσο κοντινή είναι κάποιες φορές η γραμμή ανάμεσα σε αυτά. Γιατί μόνο οι τρελοί, οι ρομαντικοί και αυτοί που έχουν την εκούσια ανωριμότητα, τον ρομαντισμό και την αθεράπευτη αισιοδοξία κάνουν τα αδύνατα δυνατά. Οι ονειροπόλοι όπως έλεγε ο θρύλος Τζον Λένον. Μόνο αυτή η κατηγορία ανθρώπων αλλάζουν τον κόσμο. Μόνο αυτοί, κάνουν τους πάντες να ελπίζουν για το όνειρο που γίνεται αληθινό. Μια χούφτα όλοι και όλοι γίνονται το παράδειγμα για όλο τον πλανήτη. Γιατί αν πεθάνει το παιδί μέσα μας, αν πεθάνει ο Πήτερ Παν μας που βρίσκεται στην καρδιά μας, τότε τελειώνουμε και γινόμαστε ρομπότ. Μηχανές που νοιάζονται μόνο για το κέρδος, τα χρήματα και την ματαιοδοξία. Ψυχροί, αναίσθητοι, κενοί. Και οι σημερινοί μας πρωταγωνιστές μόνο τέτοιοι δεν ήταν. Γιατί αυτοί έκαναν κάτι μοναδικό. Κάτι πρωτοποριακό που θα μνημονεύεται για πάντα. Μέχρι και στον κινηματογράφο έφτασε το κατόρθωμα τους! Για να το μάθει όλος ο πλανήτης. Σε κάθε γωνιά της γης. Όσο απομακρυσμένη και αν είναι!

   Πάμε να τα δούμε τώρα όλα μαζί. Οι Ολυμπιακοί Αγώνες είναι πηγή έμπνευσης για την τέχνη όπως άλλωστε και η ζωή. Και τα δύο τα αντέγραψε σε μεγάλο βαθμό η έβδομη τέχνη και συγκεκριμένα η Ντίσνεϋ στην ταινία της «Cool Runnings» το 1993. Ναι, την ταινία που στην Ελλάδα κυκλοφόρησε με τον τίτλο «Πάμε χιόνι» και παρουσίαζε τις περιπέτειες της πρώτης ομάδας έλκηθρου της Τζαμάικα σε κάποιους φανταστικούς Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες. Στην ταινία, δύο Τζαμαϊκανοί σπρίντερ, που ετοιμάζονταν για τους θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 1988, στην Σεούλ αποτυγχάνουν να πιάσουν το όριο. Έτσι αποφασίζουν να δοκιμασθούν στους επόμενους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες. Για καλή τους τύχη στην Τζαμάικα έχει αποσυρθεί, μετά από σκάνδαλο ντόπινγκ, ένας Αμερικανός πρώην πρωταθλητής του έλκηθρου με δύο χρυσά μετάλλια στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς του 1968. Καταφέρνουν να το πείσουν να τους προπονήσει, συγκροτούν ομάδα βρίσκοντας άλλους δύο αθλητές, κάνουν τα πάντα για να μαζέψουν χρήματα και να ταξιδέψουν ως τον τόπο διεξαγωγής των Ολυμπιακών Αγώνων, και στο τέλος καταφέρνουν να ζήσουν το όνειρο τους.

      Η ταινία αυτή όμως έγινε πραγματικότητα, όπως προαναφέραμε, χάρη στο ότι προϋπήρξε ένα πραγματικό γεγονός. Η ζωή πρόλαβε το σινεμά! Όμως δεν ήταν όλα ρόδινα. Θέλει αγώνα για να πετύχεις κάτι. Το σενάριο θα πήγαινε στα σκουπίδια. Και αυτό δεν το λέμε εμείς. Το παραδέχτηκε το 1993 η παραγωγός Ντάουν Στιλ στους Los Angeles Times. Είχε πει κατά λέξη: «Σας το υπογράφω, σαν παραγωγός ταινιών, ότι αυτή η ταινία δεν θα είχε γυρισθεί, με καμία κυβέρνηση. Που ακούστηκε Τζαμαϊκανοί σε ελκηθροδρομίες. Αυτό το οξύμωρο τα εξηγεί όλα». Η πρώτη δουλειά της αδικοχαμένης (έφυγε από καρκίνο στον εγκέφαλο το 1997 σε ηλικία 51 ετών) Στιλ στην Ντίσνεϋ, κινδύνευσε να τιναχθεί στον αέρα. Και αυτό γιατί ο προϋπολογισμός των 15 εκατομμύρια δολαρίων, ξέφευγε προς τα 18 εκατομμύρια δολάρια, κυρίως λόγω δαπανηρών σκηνών από εγκαταστάσεις που προσομοίαζαν με αυτών των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων. Οι σκηνές κόπηκαν και μάλιστα χρησιμοποιήθηκε υλικό από την αυθεντική ομάδα της Τζαμάικα που συμμετείχε στους Αγώνες του Κάλγκαρι το 1988. Τόσο η Στιλ όσο και η Ντίσνεϋ δικαιώθηκαν για την επιλογή τους, ξόδεψαν 15 εκατομμύρια για την ταινία και έβαλαν στα ταμεία τους τα δεκαπλάσια. Οι εισπράξεις από την αγορά της Αμερικής έφθασαν τα 68,8 εκατομμύρια δολάρια. Ενώ παγκοσμίως τα 155 εκατομμύρια δολάρια. Για την Αμερική ήταν η 15η πιο εμπορική ταινία του 1993 και η 12η μεγαλύτερη εισπρακτική επιτυχία παγκοσμίως τον ίδιο χρόνο.

      Πάμε όμως να δούμε, την ιστορία της πραγματικής ομάδας έλκηθρου της Τζαμάικα που αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για την ταινία. Εδώ τα πράγματα ξεκινάνε λίγο ανάποδα από ότι στην ταινία. Ένα χρόνο πριν από τους Χειμερινούς Ολυμπιακούς, το 1987, ένας Αμερικανός επιχειρηματίας που ζει στην Τζαμάικα, ο Τζορτζ Φιτς βλέποντας αγώνες pushcart. Το συγκεκριμένο «αγώνισμα» λαμβάνει χώρα κάθε Αύγουστο. Να πούμε δύο λόγια για το συγκεκριμένο. Το Pushcart (Pushcart Derby ή Push Cart Racing) είναι ένας τύπος αγώνα ταχύτητας με αυτοσχέδια οχήματα, γνωστά ως «pushcarts» (χειράμαξες/καρότσια), τα οποία κινούνται κυρίως με τη δύναμη της βαρύτητας (downhill) ή με την ώθηση των μελών της ομάδας. Είναι πάρα πολύ δημοφιλές στην Τζαμάικα, όπου ξεκίνησε ως grassroots άθλημα το 1975, χρησιμοποιώντας ξύλινα καρότσια που χρησίμευαν για τη μεταφορά εμπορευμάτων στις λαϊκές αγορές. Τα αγωνιστικά pushcarts, αν και χειροποίητα, μπορούν να αναπτύξουν μεγάλη ταχύτητα, φτάνοντας σε κάποιες περιπτώσεις τα 60 μίλια την ώρα (περίπου 95-100 χλμ/ώρα) σε κατηφόρες. Μια ομάδα αποτελείται συνήθως από έναν οδηγό, ο οποίος κατευθύνει το όχημα (steering), και pushers (ωθητές), οι οποίοι δίνουν την αρχική ταχύτητα. Τα καρότσια δεν διαθέτουν μηχανή. Η κατασκευή τους είναι από ξύλο. Ξύλινα συχνά φτιαγμένα από ανακυκλωμένα υλικά, με τιμόνι που ελέγχεται από τον οδηγό. Σε άλλες χώρες, παρόμοιοι αγώνες είναι γνωστοί ως Soapbox Derbies, όπου τα οχήματα είναι συνήθως πιο αεροδυναμικά, αλλά η βασική αρχή της κίνησης λόγω βαρύτητας παραμένει η ίδια. Είναι η έμπνευση για την ομάδα «θαύμα» που δημιούργησε ο Φιτς.

      Έτσι αποφασίζει μαζί με τον συνάδελφο του Γουίλιαμ Μαλόνει να ρίξουν στο τραπέζι την ιδέα για την δημιουργία της πρώτης ομάδας έλκηθρου για Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες στην Τζαμάικα. Η πρόταση έφθασε στην Ολυμπιακή Επιτροπή της Τζαμάικα. Εκεί οι άνθρωποι φάνηκαν αρκετά ανοιχτόμυαλοι. Δεν την είδαν με κακό μάτι και η ιδέα τους ενθουσίασε. Μάλιστα πρότειναν σε σπρίντερ που είχαν αποτύχει να πάρουν το εισιτήριο για τους Ολυμπιακούς να επανδρώσουν την πρώτη ομάδα. Τελικά η λύση δεν ήρθε από εκεί, αλλά από τον στρατηγό Κεν Μπαρνς από τον οποίο επίσης ζητήθηκε βοήθεια. Αυτός κατάφερε να πείσει τρεις στρατιώτες με περγαμηνές και στους δρόμους ταχύτητας (όχι και τόσο σπάνιο στην Τζαμάικα) να σχηματίσουν την πρώτη ομάδα.

      Ο Ντέβον Χάρις ήταν 22 χρονών τότε. Εδώ και πολλά χρόνια, σήμερα είναι ο πρόεδρος της ομοσπονδίας της ομάδας ελκήθρου (Bobsled) της Τζαμάικα. Ήταν  ο πρώτος στον οποίο έκανε κρούση ο στρατηγός. Επαναφέρει στην μνήμη του την πρώτη αντίδραση: «Πίστευα ότι είναι κάτι γελοίο, όλοι οι άνθρωποι το πίστευαν αυτό. Τους έλεγα ότι κανένας δεν θα μπορέσει να μπει σε ένα από αυτά τα έλκηθρα». Όμως κάτι τα λόγια του στρατηγού, κάτι ότι ο ίδιος είχε όνειρο να πάρει μέρος στους Ολυμπιακούς στο τέλος κάμφθηκε. Αυτός μαζί με δύο άλλα μέλη του στρατού της Τζαμάικα, τον Ντούντλεï Στοκς, τον Μίκαελ Γουάιτ και έναν πολίτη, τον Σάμουελ Κλέιτον αποτέλεσαν το πλήρωμα για την πρώτη ομάδα έλκηθρου της χώρας σε Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες. Κανείς δεν χρειάστηκε να πουλήσει το αυτοκίνητο του. Αυτό το έδειχνε μόνο στην ταινία για να πάνε στους Ολυμπιακούς Αγώνες. Τα έξοδα καλύπτονταν από τον Φιτς και τον Οργανισμό Τουρισμού της Τζαμάικα. Επίσης οι πραγματικοί αθλητές δεν είδαν χιόνι και πάγο για πρώτη φορά στην ζωή τους στους Αγώνες. Ταινία, Χόλυγουντ λογικό και κλασικό να μπει και λίγη «σάλτσα».

      Μέρος της προετοιμασίας έγινε στο Κάλγκαρι, στην Αυστρία και στην Νέα Υόρκη. Στα ταξίδια αυτά η ομάδα μεγάλωσε κατά δύο μέλη, τον Φρέντερικ Πάουελ και τον Κάσγουελ Άλεν. Ο πρώτος έγινε κάτι μεταξύ υπεύθυνου δημοσίων σχέσεων και «μασκότ» της ομάδας. Μάλιστα ο συγκεκριμένος ήταν πολύ μπροστά και στο μάρκετινγκ. Πουλούσε όπου έβρισκε μπλουζάκια της (ομάδας) και τραγουδούσε το τραγούδι τους «Hobin and a Bobin». Το τραγούδι έγινε τεράστια επιτυχία και ακούγεται μέχρι σήμερα. Στην επιστροφή τους στο Κάλγκαρι, τον Φεβρουάριο του 1988 έγινε χαμός. Έτυχαν θερμής υποδοχής από τους συναθλητές τους από όλο τον κόσμο. Σε αντίθεση με το «Cool Runnings». Στην ταινία προέβαλαν ότι υπήρχαν φυλετικές διακρίσεις. Ότι δεν ήθελαν τους Τζαμαϊκανούς και τους σνόμπαραν.  Και όχι μόνο αυτό. Τους έδειχναν να καπνίζουν χασίς. Ο Χάρις κατέρριψε τους μύθους και τις υπερβολές που έδειχνε η ταινία λέγοντας: «Οι αθλητές σε γενικές γραμμές δεν συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους. Και κανένας από εμάς δεν κάπνιζε χόρτο».

      Μία εβδομάδα πριν από τους Αγώνες τους χτύπησε η ατυχία. Ο Άλεν τραυματίζεται στο χέρι και ψάχνουν για αντικαταστάτη. Τον βρίσκουν στον αδελφό του Στοκς, τον Κρις ο οποίος είχε έρθει για υποστήριξη. Αλλά δεν είχε μπει ποτέ σε έλκηθρο στην ζωή του. Ο Χάρις θυμάται: «Σε τρεις ημέρες προσπαθήσαμε να του μάθουμε όσα είχαμε μάθει και εμείς. Στο τέλος της εβδομάδας είχαμε καταφέρει να πετύχουμε τον έβδομο καλύτερο χρόνο». Η ολυμπιακή ομάδα έλκηθρου της Τζαμάικα αγωνίστηκε και στο διπλό αντρών κάτι που δεν αναφέρθηκε στην ταινία. Επίσης δεν πήραν το ξεχαρβαλωμένο έλκηθρο που παράτησαν οι Αμερικάνοι αλλά νοίκιασαν ένα από τον Καναδά. Το έβαψαν στα χρώματα της ομάδας λίγες ημέρες πριν από τη έναρξη. Στους δύο πρώτους αγώνες οι Τζαμαϊκανοί είχαν συγκεντρώσει πάνω τους όλα τα βλέμματα. Κάποιοι από περιέργεια και κάποιοι άλλοι, γιατί πίστευαν ότι το απόλυτο αουτσάιντερ που μπορεί να διαψεύσει τα προγνωστικά. Στην τρίτη διαδρομή, ο οδηγός Ντούντλεï Στοκς, ο οποίος υπέφερε από τραυματισμό στον ώμο κατά την προπόνηση, έχασε τον έλεγχο σε μία στροφή. Το έλκηθρο γύρισε στο πλάι και συνέχισε να τρέχει στην πίστα, με την ομάδα απλώς να περιμένει να μειωθεί η ταχύτητα και να σταματήσει. Τις στιγμές αυτές χρησιμοποίησε και το «Cool Runnings» στην δική του ιστορία. Ο Χάρις για το σκηνικό αυτό είπε: «Σε ένα ατύχημα με έλκηθρο δεν υπάρχουν πολλά πράγματα που μπορείς να κάνεις. Απλώς ακολουθείς την διαδρομή και είναι μία πολύ ενδιαφέρουσα εμπειρία. Το μόνο που βλέπεις είναι να περνάνε λάμψεις λευκού, στο αυτί σου ακούγεται ένας φρικτός ήχος, αυτός του έλκηθρου που σκίζει τον πάγο και μετά έρχεται στην μύτη σου η μυρωδιά του καμένου φάιμπεργκλας. Ένα έλκηθρο είναι πολύ μικρό. Και οι τέσσερις έχουν πολύ περιορισμένο χώρο, οπότε αν πανικοβληθείς τα πράγματα γίνονται πολύ χειρότερα. Έτσι απλά αφήνεσαι και περιμένεις να επιβραδύνει».

      Εκτός από κάποιους πληγωμένους εγωισμούς κανείς άλλος δεν τραυματίστηκε στο ατύχημα. Όπως και στην ταινία, οι αθλητές από την Τζαμάικα, βγήκαν από το έλκηθρο και περπάτησαν έως το τερματισμό. Με τον μαγεμένο με αυτό που έκαναν κόσμο να τους χειροκροτεί και να τους συμπαραστέκεται. Έκλεισαν τη μεγάλη και ονειρεμένη τους πορεία, με τον απίστευτα αυτό τρόπο. Έκτοτε η Τζαμάικα διεκδικεί και αρκετές φορές το πετυχαίνει να έχει παρουσία στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες. Μάλιστα το 2018 στη Πιονγκτσάνγκ της Νότιας Κορέας έζησε άλλη μία ιστορική στιγμή. Ήταν η πρώτη φορά για την γυναικεία ομάδα να ζήσει το όνειρο της στο διπλό γυναικών. Ανάμεσα στις αθλήτριες που αποτελούσαν την ομάδα ήταν και η Κάρι Ράσελ. Η χρυσή πρωταθλήτρια του στίβου στην σκυταλοδρομία, στα 4×100 στον Παγκόσμιο Πρωτάθλημα του 2013. Αυτή ήταν η ιστορία που έκανε θραύση. Που το παραμύθι έγινε πραγματικότητα. Που το τρελό όνειρο βγήκε αληθινό. Να ονειρεύεστε, να πιστεύετε, να αγωνίζεστε, να μην παρατάτε ποτέ, να δουλεύετε. Και που ξέρετε, ίσως μια μέρα να είστε μέσα στα χιόνια και να σας αποθεώνει όλος ο πλανήτης…

 

Από τον Ευστράτιο Φωτεινό